Գիտաժողով նվիրված Կովկասի ժողովուրդների ծագումնաբանությանը

Վ․ Աբաեւի անվան Հումանիտար եւ հասարակական հետազոտությունների Հյուսիս-Օսական ինստիտուտը եւ Հյուսիս-Օսական պատմա-ծագումնաբանական հասարակությունը կազմակերպում են Հինգերորդ ամենամյա միջազգային Գիտաժողովը, նվիրված «Կովկասի ժողովուրդների ծագումնաբանությունը՝ ավանդույթ եւ արդիականություն» թեմային։ Գիտաժողովը տեղի կունենա 18 հունիսի 2013 թ․ Վլադիկովկասում, Հումանիտար եւ հասարակական հետազոտությունների Հյուսիս-Օսական ինստիտուտում։ Գիտաժողովի աշխատանքներին կմասնակցեն գիտնականներ եւ հետազոտողներ` Կովկասի տարբեր ժողովուրդների ներկայացուցիչներ, ինչպես նաեւ հետազոտողներ Ռուսաստանից, Ուկրաինայից, Հայաստանից, Թուրքիայից եւ եւրոպական երկրներից։ Գիտաժողովի հիմնական թեմաներն են․ ծագումնաբանություն եւ կովկասագիտություն, պատմագրություն եւ Կովկասի ժողովուրդների ծագումնաբանության աղբյուրագիտություն, կովկասյան ժողովուրդների ծագումնաբանական կապեր, եւ Կովկասում ծագումնաբանական հետազոտությունների մեթոդաբանություն։ Գիտաժողովի նյութերը կհրատարակվեն «Կովկասի ժողովուրդների ծագումնաբանությունը՝ Ավանդույթ եւ արդիականություն» գիտական հոդվածների հավաքածուի հինգերորդ համարում՝ 2013 թ․ մայիսին։

Հաղորդումներ հայ արքաների եւ իշխանների մասին

5 սեպտեմբերի 2012

Հայքի Առաջին հեռուստաալիքը (Հ1) սկսել է հաղորդաշար, նվիրված հայոց երեւելի գործիչներին՝ պատմական, քաղաքական, գիտական, մշակութային: Դրանցից մի քանիսը նվիրված են հայոց նշանավոր արքաներին եւ իշխաններին: Հաղորդումը վարում է բազմաշնորհ լրագրող Արթուր Բախտամյանը, որին շատերը հիշում են «Կեսգիշերային Ճեպընթաց» եւ այլ ինտելեքտուալ ու ոճային հեռուստաշարքերից:

Հ1 պաշտոնական կայքում դուք կարող եք դիտել հետեւյալ հաղորդումները՝

•Աշոտ Ա Բագրատունի՝ Մեծ Հայքի արքա

•Վաչագան Բարեպաշտ՝ Հայոց Աղվանից արքա

•Զաբել՝ Հայոց Կիլիկյո թագուհի

•Իշխան Հովսեփ Օրբելի

Ն.Կ.Մ. Տիրուհի Մեծն Իշխանուհի Մարիա Վլադիմիրովնայի ծայրագույն այցը Հայաստան

5-10 նոյեմբերի 2011

Ն.Կ.Մ. Տիրուհի Մեծն Իշխանուհի Մարիա Վլադիմիրովնայի ծայրագույն այցը Հայաստան կայացավ Սանկտ-Պետերբուրգի տարածաշրջանային հայոց ազգամշակութային ինքնավարության հրավերով: Այցը հոգևոր, մշակութային և ճանաչողական բնույթի էր: Իր օգոստափառ մոր՝ Ն.Կ.Մ. Մեծն Իշխանուհի Լեոնիդա Գեորգիևնայի տոհմագծով, Ռուսական Կայսերական Տան առաջնորդուհին ծացում է Բագրատունիների արքայատնցի, որի ճյուղերից մեկը՝ Հայոց Բագրատունիները իշխում էին Հայքում 885-1045 թվականներում: Ըստ ավանդապատումների, Ռոմանովների բոլոր արքաները և կայսրերը՝ սկսած արքա Միխաիլ Ա Ֆեոդորովիչից, կապված են հայ ժողովրդի հետ հիշյալ Տիրոջ մեծ մոր՝ Վարվարա Իվանովնա Խովրինայի միջոցով, որը ուներ հայկական արմատներ:

Այցի շրջանակներում, Մեծն Իշխանուհին ծանոթացավ Երևանի տեսարժան վայրերին, այցելեց Մեծ Եղեռնի թանգարան-ինստիտուտ, Սևան, Դիլիջան, Գեղարդ, ինչպես նաև Քանաքեռի ռուսական ուղղափառ եկեղեցի: Հաղարծինի վանքում, որը գտնվում էր Բագրատունյաց տան հատուկ հովանու ներքո, Նորին Կայսերական Մեծությունը խոնարվեց հիշյալ արքայատոհմի թագավորներ՝ Սմբատի և Գագիկի գերեզմաններին: Նոյեմբերի 7ին, Մեծն Իշխանուհին այցելեց Մատենադարան, որտեղ Նորին Կայսերական Մեծությանը ներկայացվեցին իր արքայական նախնիների հրովարտակները՝ շնորհված հայոց կաթողիկոսներին: Նույն օրը, Մեծն Իշխանուհին այցելեց Գառնի տաճար, որը I դարում Հայոց Արքաների ապարանքն էր: Էջմիածին այցելության ընթացքում, Նորին Կայսերական Մեծությունը պարգևեց հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ին Սբ. Աննայի կայսերական շքանշանով, նվիրեց նորին սրբությանը խաչ և ապա շնորհեց նրան սույն շքանշանի աստղը: Մեծն Իշխանուհին այցելեց գանձարան և խոնարվեց Բագրատունյաց տան արքա Աշոտ Բ Երկաթի խաչին:

Այնուհետև, Մեծն Իշխանուհին մասնակցեց Հայ Ազնվականների Միության իր պատվո տրված ճաշկերույթին, որի սկզբում Միության առաջնորդ մեծն իշխան Գ. Փիրումյանը՝ “որպես երախտագիտության և հարգանքի նշան... ակնարկելով Ռոմանովների տան հովանավորությունը արևելյան Հայաստանի ու իր ժողովրդի հանդեպ, և պատմական ավանդույթների վերականգնման հարցում մեծ վաստակը“, նվիրեց Մեծն Իշխանուհուն “Պատվո և Փառքի” Ա աստիճանի շքանշան:

Ծայրագույն այցի ավարտի ասուլիսի ընթացքում, Մեծն Իշխանուհի Մարիա Վլադիմիրովնան պատասխանեց լրագրողների հարցերին: Հարցերից մեկը վերաբերվում էր Տիրուհու Արցախ հնարավոր այցելությանը: Նորին Կայսերական Մեծությունը պատասխանեց. “Դեռևս չգիտեմ: Հնարավոր է: Աստված տա: Դա շատ լավ կլիներ”:

Նորին Կայսերական Մեծության Հայաստան այցի մանրամասներին կարելի է ծանոթանալ այցելելով Ռուս Ազնվական Հանրահավաքի պաշտոնական կայքը:

Օրբելյանների հայ իշխանատան 800-ամյակը

28 հոկտեմբերի 2011

Լրանում է Օրբելյանների իշխանական տան հայոց Սյունյաց աշխարհում հիմնադրվելու 800-ամյակը: Տոհմաբանական ավանդության համաձայն, Օրբելյանները ծագում են Ճենաց աշխարհի արքա Ճենբակուրից (“Ճենաց երկնային որդի”): 13րդ դարում իշխան Լիպարիտ Օրբելյանը բնակություն հաստատեց հայոց Սյունյաց աշխարհում, որտեղ 1223 թ. կառուցեց Նորավանքը (ճարտարապետ Մոմիկ): Օրբելյանների իշխանական տունը Հայքին նվիրեց 80ից ավել հոգևոր և աշխարհիկ շինություններ (այդ թվում Տաթևի վանքը, Գնդեվանքը ևն), հարյուրավոր խաչքարեր և տասնյակ երևելի քաղաքական և մշակութային գործիչների, ինչպիսիք են՝ դիվանագետ Իսրաել Օրին, պատմաբան Ստեփանոս Օրբելյանը և կոմպոզիտոր Կոնստանտին Օրբելյանը: 16-19րդ դարերում, Սյունիքի մի շարք մելիքական տներ իրենց ծագումնաբանությունը վերագրում էին Օրբելյանների իշխանական տանը:

Բարոնես Քոքսը Հայաստանում

22 հուլիսի 2011

Բրիտանական խորհրդարանի Լորդերի Պալատի անդամ բարոնես Քոքսը նորից Հայաստանում է: Հուլիսի 22ին բարոնես Քոքսը հանդիպում ունեցավ Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար Էդուրդ Նալբանդյանի հետ: Նախարար Նալբանդյանը բարձր գնահատեց բարոնես Քոքսի աջակցությունը Հայաստանին ու Արցախին: Իր հերթին, բարոնես Քոքսը նշեց, որ միշտ համակրանք է տածել Հայաստանի հանդեպ և վստահեցրեց, որ կշարունակի իր գործունեությունը հանուն հայ-բրիտանական հարաբերությունների ամրապնդման:

Երեւանում շվեյցարական դեսպանատունը կղեկավարի իշխան Օբոլենսկին

16 մարտի 2011

2011 թ. մարտի 16ին Շվեյցարիայի դեսպան իշխան Կոնստանտին Օբոլենսկին հանձնեց իր հավատարմագրերը Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանին: Դեսպան իշխան Օբոլենսկու նշանակումը նախորդում է Շվեյցարական Համադաշնության նախագահ տիկին Միշլեն Անն-Մարի Կալմի-Րեյի նախատեսված այցը Հայաստան:

Օբոլենսկիները ռուսական իշխանական տոհմ են, որը առաջացել է Րյուրիկովիչներից: Այդ իշխանական տան տոհմածառը սկսվում է 14րդ դարից: Տոհմի անվանումը ծագել է Մոսկվայի մոտակայքում գտնվող Օբոլենսկ ավանից: Դարեր շարունակ, Օբոլենսկիները համարվում էին Ռուսաստանի ամենահայտնի ազնվական տներից մեկը: Տոհմը տվել է հայտնի զորավարների (այդ թվում արքա Յոհաննես Գ-ի օրոք), քաղաքական եւ հասարակական գործիչների: Հայ Ազնվականների Միությունը ողջունում է դեսպան իշխան Կոնստանտին Օբոլենսկուն Հայաստանում եւ մաղթում հաճելի ժամանց ու հաջող աշխատանք Երեւանում:

Այցելություն Հայոց վերջին իշխող այքայի տապանաքարին

20 հոկտեմբերի 2010

2010 թվականի հոկտեմբերի 17, Հայ Ազնվականների Միության ներկայացուցիչ Վրեժ Աթաբեկյանը այցելից Հայոց վերջին իշխող այքայի՝ նորին արքայական մեծություն Լևոն Ե Լուսինյանի տապանաքարին: Հայ Ազնվականների Միության անունից ընթերցվեց աղոթք ի փառաբանումն Լևոն արքայի և ի վերականգնումն Թագավորության Հայոց: Կիլիկիայի Հայոց Թագավորության արքա Լևոն Ե Լուսինյանը վախճանվեց 1393 թվականի նոյեմբերի 29ին: Նրա աճյունը նախ ամփոփվեց Փարիզի Սելեստին տաճարում, իսկ այնուհետև վերամփոփվեց Սեն-Դենի արքայական գերեզմանատանը:

Փարիզի արվարձանում գտնվող Սեն-Դենի աբբայությունը հիմնել է Դագոմեր Ա արքան 7րդ դարում: Այդ ժամանակամիջոցից էլ այն դարձել է ֆրանսիկան արքաների գերեզմանատունը: Մի քանի բացառությամբ, Ֆրանսիայի բոլոր արքաները ամփոփված են Սեն-Դենիի գերեզմանատանը: Ընդհանուր առմամբ, Սեն-Դենիում են թաղված 25 արքաների, 10 թագուհիների և 84 արքայազների և արքայադստրերի աճյունները: Դրանց թվում կան օտարազգի արքայական և արիստոկրատական տների շատ ներկայացուցիչներ. Բուրբոններ, Լուսինյաններ, Մեդիչիներ, Առագոնցիներ և այլոք:

Ֆրանսիական հեղափոխության ժամանակ, երբ գլխատվեցին Ֆրանսիայի օրինավոր արքա Լուի ԺԶ-ն և թագուհի Մարիա-Անտունետը, Սեն-Դենի աբբայությունը ենթարկվեց բարբարոսական թալանի: Ֆրանսիական արքաների ոսկորները հեղափոխականները գցեցին մի հորի մեջ: 1814 թվականին, վերանորոգման աշխատանքների ընթացքում, արքաների և նրանց ընտանիքների անդամների ոսկորները հավաքվեցին և զետեղվեցին մի կաթսայի մեջ, որը նորից տեղադրվեց աբբայությունում: